Temiz Elbise Bulmak İçin Savaşa Katılan Birinci Dünya Savaşı’nın En Küçük Askerlerinden Biri: John Condon

Birinci Dünya Savaşı sırasında ülkelerinin bağımsızlığına ulaşacağı hayaliyle yaklaşık 200 bin İrlandalı asker İngiliz ordusuna katılarak birçok cephede savaşa girdi. İngiliz kaynaklarına göre orduya katılan 200 bin kişiden 140 bini gönüllüydü. Bu gönüllülerden 35 bini doğu cephesinde Almanlarla savaşırken öldü.

Öldürülen bu İrlandalı askerler arasında 14 yaşında John Condon adlı bir çocuk da bulunuyordu. İngiliz kaynaklara göre Condon, savaşta olan en küçük asker olarak tarihe geçmişti. Şaşırtıcı olan, İngiliz kuvvetleriyle birlikte görev yapan 200 bin İrlandalının hiç biri savaşa katılmak zorunda değildi. Ancak cepheye gitmeyi tercih eden İrlandalılar, gönüllü olarak orduya akın etti.

“Açlıktan savaşa katıldılar”

Birinci Dünya Savaşı araştırmacısı Austin Cheevers bu durumu “O zamanlar insanlar çok fazla yoksulluk içindeydiler. Belki de bir araya gelip açlıktan kurtulup kendilerine temiz elbise bulma arayışındaydılar” şeklinde yorumluyor.

7 kişilik bir ailenin dördüncü çocuğu olan Condon’un küçüklüğünden beri savaşçı olmak istediği daha sonra ailesi tarafından açıklanacaktı. Her ne kadar birçok Avrupa devletinin savaş kanunlarında 18 yaşından küçüklerin savaşa katılması yasak olsa da on binlerce reşit olmayan asker, sahte doğum belgeleri düzenleyerek eline silahını aldı ve savaşa katıldı.

John Condon da İngiliz ordusuna katılmak için sahte evrak düzenleyen kişilerden biriydi. İrlanda’nın Waterford şehrinde dünyaya gelen Condon, 1913 ekim ayında asker alma merkezlerine giderek kendini 1895 doğumlu olarak gösterdi. İngiliz ordu yetkilileri ise görünüşü ve boyu nedeniyle küçük olduğu anlaşılmayan Condon’un talebini onayladı. Ancak savaş bittiğinde belgeleri inceleyen yetkililer, Condon’un 1895 değil 1901 doğumlu olduğunu öğrenecekti.

Orduya katılan Condon, İrlanda Kraliyet Alayı tarafından eğitime tabi tutuldu. Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte “çocuk asker” olarak çağrılan Condon, İngilizlerin kanunlarına göre 19 yaşının altında olduğu için yedek asker olarak orduya çağrıldı. 1914 yılının ekim ayında resmi kayıtlara göre 19 yaşına basan İrlandalı çocuk asker, Fransa’daki İngiliz 4. Piyade Ordusuna bağlı İrlanda İkinci Kraliyet Kolordusuna katıldı.

Aynı yılın aralık ayında Belçika’ya giden Condon, 1915 yılının nisan ve mayıs ayları arasında kendisini kanlı çatışmaların ortasında buldu. Condon’un Belçika’da olduğundan ailesinin haberi yoktu. İngiliz kuvvetlerinin amacı ise, Batı Cephesi’nde stratejik konuma sahip Flaman kasabasını kontrol altına almaktı.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Alman ordusuna ait füze bataryaları

24 Mayıs 1915’te Almanlar’ın İngilizlere karşı kullandığı klor gazı bazlı kimyasal bomba, on binlerce kişinin ölümüne sebep oldu. Atılan kimyasal gaz karşısında şaşkına dönen İngiliz kuvvetleri, önceden hazırlanmış gaz maskelerini kullansa da, bu maskeler hem sayı olarak hem de nitelik olarak onları ölümden kurtaramadı.

Birinci Dünya Savaşı sırasında klor gazı kullanan Alman askerlerine ait fotoğraf

O sırada 14 yaşında olan Condon, kimyasal saldırıda ölen askerlerden biriydi. Condon’un cesedi, öldükten 8 yıl sonra yapılan aramalarda bulundu. Condon’un kimliği, İngiliz ordusu tarafından kendisine verilen botlarda bulunan sicil numaralarından tespit edildi. Yapılan törenle defnedilen çocuk askerin mezarı Belçika’nın Poelcapelle bölgesinde bulunuyor.

*** bu yazı farklı kaynaklardan derlenerek oluşturulmuştur